આજના સમયમાં જ્યારે સિમેન્ટ, લોખંડ અને ઈંટોના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે, ત્યારે મધ્યમ વર્ગ માટે ઘરનું સપનું પૂરું કરવું મુશ્કેલ બન્યું છે. પરંતુ NTPC (નેશનલ થર્મલ પાવર કોર્પોરેશન) એ ‘ફ્લાય એશ’ (કોલસાની રાખ) માંથી તૈયાર થતા ઇકો-ફ્રેન્ડલી અને અત્યંત સસ્તા ઘરની ટેકનોલોજી રજૂ કરીને આશાનું નવું કિરણ બતાવ્યું છે.
શું છે ‘સુખ’ (Sukh) ઇકો-હાઉસ?
NTPC દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા આ મોડેલ હાઉસને ‘સુખ’ નામ આપવામાં આવ્યું છે. 300 ચોરસ ફૂટના આ ઘરમાં બેડરૂમ, ડ્રોઈંગ રૂમ, કિચન અને બાથરૂમની સુવિધા છે. આ ઘર બનાવવામાં પરંપરાગત ઈંટ કે રેતીની જરૂર પડતી નથી, પરંતુ 80% ફ્લાય એશથી બનેલા ‘ઇન્ટરલોકિંગ બ્લોક્સ’નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
કેવી રીતે તૈયાર થાય છે આ ઘર?
પાવર પ્લાન્ટમાં કોલસો બળ્યા પછી જે બારીક રાખ વધે છે, તેને ‘ફ્લાય એશ’ કહેવામાં આવે છે. વિજ્ઞાને આ કચરાને ખજાનામાં ફેરવી દીધો છે.
નિર્માણ પ્રક્રિયા: ફ્લાય એશને ચૂનો, જિપ્સમ અને રેતી સાથે ભેળવીને મજબૂત બ્લોક્સ અથવા પેનલ્સ તૈયાર કરવામાં આવે છે.
લેગો બ્લોક્સ ટેકનોલોજી: આ પેનલ્સને બાંધકામની જગ્યાએ લાવીને પઝલ કે ‘લેગો બ્લોક્સ’ની જેમ જોડી દેવામાં આવે છે.
સમયની બચત: પરંપરાગત ઘર બનતા મહિનાઓ લાગે છે, જ્યારે આ ટેકનોલોજીથી માત્ર 15 થી 20 દિવસમાં આખું ઘર ઊભું કરી શકાય છે
માત્ર ₹1.5 લાખમાં ઘર કેવી રીતે શક્ય છે?
આ આકર્ષક કિંમત પાછળ ત્રણ મુખ્ય કારણો છે:
સસ્તો કાચો માલ: કોલસાની રાખ એ પાવર પ્લાન્ટનો કચરો
મજૂરી ખર્ચમાં ઘટાડો: ઘરના ભાગો પહેલાથી તૈયાર (Pre-fabricated) હોવાથી તેને જોડવા માટે ઓછા મજૂરોની જરૂર પડે છે અને કામ ઝડપથી પૂરું થાય છે.
પાણી અને સિમેન્ટની બચત: આ પદ્ધતિમાં પાણી અને સિમેન્ટનો વપરાશ 80% જેટલો ઓછો થાય છે
મજબૂતી અને સુરક્ષા: શું તે સલામત છે?
લોકોને લાગે છે કે રાખમાંથી બનેલું ઘર નબળું હશે, પણ હકીકત અલગ છે. આ બ્લોક્સ અગ્નિરોધક છે અને વજનમાં હળવા હોવાને કારણે ભૂકંપના આંચકા સહન કરવાની વધુ ક્ષમતા ધરાવે છે. ઉપરાંત, લાલ ઈંટોની જેમ તેમાં ક્ષાર (નમક) ની સમસ્યા નડતી નથી, જેથી દીવાલો અને રંગ લાંબો સમય ટકી રહે છે.