બેંક લોકરમાં ચોરી થાય તો કોને અને કેટલું વળતર મળશે? જાણો RBI અને બેંકના નિયમો સંપૂર્ણ વિગત સાથે
બેંક લોકરનો ઉપયોગ લોકો કિંમતી દાગીના, દસ્તાવેજો અને મહત્વપૂર્ણ સામાન સુરક્ષિત રાખવા માટે કરે છે. પરંતુ જો બેંક લોકરમાં ચોરી, આગ અથવા અન્ય ઘટના થાય તો વળતર કેટલું મળે? આ પ્રશ્ન ઘણા ખાતાધારકોને સતાવે છે. લોકર સંબંધિત નિયમો સ્પષ્ટ રીતે નક્કી કરવામાં આવ્યા છે અને ગ્રાહક હિતને ધ્યાનમાં રાખીને માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવામાં આવી છે.
RBIની સુધારેલી માર્ગદર્શિકા મુજબ, જો બેંકની બેદરકારીને કારણે લોકરમાંથી સામાન ગુમ થાય, ચોરી થાય અથવા આગ જેવી ઘટના બને, તો બેંકને વળતર આપવું ફરજિયાત બને છે. સામાન્ય રીતે વળતર રકમ લોકર માટેના વાર્ષિક ભાડાના 100 ગણાં સુધી મર્યાદિત રાખવામાં આવી છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો લોકરનું વાર્ષિક ભાડું ₹5,000 હોય, તો મહત્તમ વળતર ₹5 લાખ સુધી મળી શકે છે. જોકે આ વળતર બેંકની બેદરકારી સાબિત થાય ત્યારે જ લાગુ પડે છે. કુદરતી આફત અથવા ગ્રાહકની પોતાની બેદરકારી માટે બેંક જવાબદાર ન હોઈ શકે.
બેંકની જવાબદારી અને ગ્રાહકની ફરજ
બેંકે લોકર સુરક્ષા, CCTV અને પ્રવેશ નિયંત્રણ જેવી વ્યવસ્થા જાળવવી જરૂરી છે. ગ્રાહકે લોકરમાં રાખેલા સામાનની સૂચિ અને પુરાવા રાખવા જોઈએ, કારણ કે લોકરમાં શું રાખ્યું છે તેની વિગતો બેંક પાસે સામાન્ય રીતે ઉપલબ્ધ નથી. લોકર કરાર પર સહી કરતા પહેલા તેની શરતો વાંચવી જરૂરી છે.
ચોરી થાય તો શું કરવું
જો લોકર સંબંધિત ઘટના બને, તો તરત જ બેંકને લેખિતમાં જાણ કરવી. FIR નોંધાવવી અને બેંકની આંતરિક તપાસમાં સહકાર આપવો. જો વળતર અંગે વિવાદ થાય, તો બેંકિંગ ઓમ્બુડ્સમેન પાસે ફરિયાદ કરી શકાય છે.
બેંક લોકરમાં ચોરી અથવા નુકસાન થાય તો RBI માર્ગદર્શિકા મુજબ બેંકને મર્યાદિત વળતર આપવું પડે છે, ખાસ કરીને બેંકની બેદરકારી સાબિત થાય ત્યારે. ગ્રાહકોએ લોકર કરારની શરતો સમજીને જરૂરી સાવચેતી રાખવી જોઈએ. કિંમતી વસ્તુઓ માટે અલગથી ઇન્શ્યોરન્સ લેવું પણ વિચારવા યોગ્ય છે
